Ngữ văn 12 · Nói và nghe
Kim Lân
❦
Vợ nhặt
in trong tập Con chó xấu xí
Một người được nhặt
về làm vợ.
…và cả hai
I · Giới thiệu vấn đề so sánh
Vợ nhặt Kim Lân
Viết về nạn đói năm 1945 và số phận người nông dân nghèo.
Nổi bật
- tình người
- khát vọng sống
- niềm tin vào tương lai
I · Giới thiệu vấn đề so sánh
Vợ chồng A Phủ Tô Hoài
Viết về cuộc sống người dân miền núi dưới ách áp bức.
Nổi bật
- sức sống
- khát vọng tự do
- khả năng tự giải phóng
I · Khái quát hai tác phẩm
Vợ nhặt truyện ngắn
Kim Lân
1920 – 2007
nhà văn của nông thôn
và người nông dân
- Hoàn cảnh sáng tác
- Nạn đói năm 1945.
- Đề tài
- Cuộc sống của người dân nghèo trong nạn đói năm 1945.
I · Khái quát hai tác phẩm
Vợ chồng A Phủ truyện ngắn
Tô Hoài
1920 – 2014
người đưa miền núi
vào trang văn
- Hoàn cảnh sáng tác
- Năm 1952, sau chuyến đi thực tế ở Tây Bắc.
- Đề tài
- Cuộc sống và số phận người dân miền núi Tây Bắc dưới ách áp bức của thực dân.
I · Khái quát hai tác phẩm
Vợ nhặt cốt truyện
- Cốt truyện
- Giữa nạn đói khủng khiếp, Tràng – một người dân nghèo – “nhặt” được vợ.
- Nhân vật chính
- Tràng
- người vợ nhặt
- bà cụ Tứ
I · Khái quát hai tác phẩm
Vợ chồng A Phủ cốt truyện
- Cốt truyện
- Mị bị bắt về làm con dâu gạt nợ nhà thống lí Pá Tra; A Phủ trở thành người ở trừ nợ.
còn tiếp…
- Cốt truyện (tiếp)
- Sau thời gian sống trong áp bức, Mị và A Phủ vùng lên tự giải thoát.
- Nhân vật chính
- Mị
- A Phủ
- thống lí Pá Tra
II · Điểm tương đồng
Vợ nhặt đề tài · chủ đề
- Người lao động nghèo
- Người dân nghèo trong nạn đói năm 1945.
II · Điểm tương đồng
Vợ chồng A Phủ đề tài · chủ đề
- Người lao động nghèo
- Người dân miền núi Tây Bắc dưới ách áp bức.
II · Điểm tương đồng
Vợ nhặt số phận
- Tràng
- người vợ nhặt
- bà cụ Tứ
Cảnh nạn đói…
Người đói xanh xám như những bóng ma.”
II · Điểm tương đồng
Vợ chồng A Phủ số phận
- Mị
- A Phủ
Mị sống…
lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa.”
II · Điểm tương đồng
Vợ nhặt phẩm chất
Bà cụ Tứ đón nhận nàng dâu giữa ngày đói:
U cũng mừng lòng.”
II · Điểm tương đồng
Vợ chồng A Phủ phẩm chất
Mị nhìn thấy nước mắt A Phủ và quyết định cắt dây trói cứu anh:
Mị cũng không sợ nữa.”
II · Điểm tương đồng
Vợ nhặt vẻ đẹp nhân vật
Bữa cơm ngày đói chỉ có nồi cháo cám…
…nhưng mọi người vẫn nói chuyện tương lai.
II · Điểm tương đồng
Vợ chồng A Phủ vẻ đẹp nhân vật
- Trạng thái tê liệt
- Hồi sinh trong đêm mùa xuân
- Cứu A Phủ
- Tự giải thoát
II · Điểm tương đồng
Vợ nhặt giá trị
- Hiện thực
- “Người chết như ngả rạ.”
- Nhân đạo
- Tràng cưu mang vợ; bà cụ Tứ đón nhận nàng dâu; kết thúc hướng tới hy vọng.
II · Điểm tương đồng
Vợ chồng A Phủ giá trị
- Hiện thực
- A Phủ bị trói đứng nhiều ngày.
- Nhân đạo
- Mị cắt dây trói cứu A Phủ và cùng anh chạy trốn.
II · Điểm tương đồng · Nghệ thuật
Cả hai tác phẩm cách kể
- Người kể chuyện
- Người kể chuyện giấu mình
- Ngôi kể
- Ngôi kể thứ ba
- Điểm nhìn
- Kết hợp điểm nhìn bên ngoài và bên trong
Vợ nhặt✦Vợ chồng A Phủ
II · Điểm tương đồng · Nghệ thuật
Cả hai tác phẩm giọng điệu
Kết hợp giọng điệu
cảm thông
ngợi ca
…những phẩm chất tốt đẹp.
II · Điểm tương đồng · Nghệ thuật
Vợ nhặt kết cấu
- Bóng tối của nạn đói
- Tình người, mái ấm
- Hướng tới ánh sáng và tương lai
Dẫn chứng: hình ảnh lá cờ đỏ ở cuối truyện.
II · Điểm tương đồng · Nghệ thuật
Vợ chồng A Phủ kết cấu
- Kiếp sống nô lệ
- Thức tỉnh
- Phản kháng
- Tự giải phóng
Dẫn chứng: Mị và A Phủ rời khỏi Hồng Ngài.
II · Điểm tương đồng · Nghệ thuật
Vợ nhặt nhân vật
Khắc họa qua ngoại hình, hành động, lời nói và đặc biệt là diễn biến tâm lí:
- Tràng
- bà cụ Tứ
II · Điểm tương đồng · Nghệ thuật
Vợ chồng A Phủ nhân vật
Đặc biệt thành công trong miêu tả tâm lí Mị qua những biến chuyển:
- cam chịu
- hồi sinh
- phản kháng
- tự giải phóng
II · Điểm tương đồng · Nghệ thuật
Vợ nhặt ngôn ngữ
Đậm chất khẩu ngữ của người nông dân Bắc Bộ.
- “u – con”
- lời nói ngắn
- dân dã
II · Điểm tương đồng · Nghệ thuật
Vợ chồng A Phủ ngôn ngữ
Giàu màu sắc dân tộc và miền núi Tây Bắc.
- “con dâu gạt nợ”
- “thống lí”
- “A Phủ”
- “Hồng Ngài”
- đêm tình mùa xuân
- tiếng sáo
- phiên chợ
III · Điểm khác biệt
Vợ nhặt chủ đề · số phận
- Tập trung vào
- Nạn đói 1945
- Số phận nhân vật
- Nạn nhân của cái đói
III · Điểm khác biệt
Vợ chồng A Phủ chủ đề · số phận
- Tập trung vào
- Xã hội phong kiến Tây Bắc
- Số phận nhân vật
- Nạn nhân của cường quyền, thần quyền
III · Điểm khác biệt
Vợ nhặt diễn biến tâm lí
Hướng tới tương lai, mái ấm gia đình.
Tràngngờ nghệch→có ý thức trụ cột
Người vợchao chát, liều lĩnh→hiền thục
III · Điểm khác biệt
Vợ chồng A Phủ diễn biến tâm lí
- cam chịu
- thức tỉnh
- phản kháng
Mị“như con rùa nuôi trong xó cửa”↓bừng tỉnh trong đêm lạnh, cắt dây cởi trói A Phủ
III · Điểm khác biệt
Vợ nhặt giá trị
- Hiện thực
- Bức tranh xóm ngụ cư ngột ngạt mùi tử khí, ranh giới sống chết mỏng manh.
- Nhân đạo
- Nâng niu hạnh phúc gia đình, ca ngợi sự cưu mang nhau lúc hoạn nạn.
III · Điểm khác biệt
Vợ chồng A Phủ giá trị
- Hiện thực
- Luật lệ bóc lột, phạt vạ tàn bạo của chúa đất.
- Nhân đạo
- Sự đồng cảm giai cấp và con đường tìm kiếm tự do.
III · Điểm khác biệt · Nghệ thuật
Vợ nhặt nghệ thuật
- Tình huống
- Bất ngờ, éo le, vừa bi vừa hài: Tràng nhặt vợ giữa nạn đói.
- Điểm nhìn & tâm lí
- Góc nhìn thứ ba, luân chuyển linh hoạt nội tâm cả ba nhân vật:
- Tràng
- vợ nhặt
- bà cụ Tứ
III · Điểm khác biệt · Nghệ thuật
Vợ chồng A Phủ nghệ thuật
- bị bắt làm dâu gạt nợ
- đêm tình mùa xuân
- A Phủ bị trói
- cắt dây, cùng chạy trốn
- Tình huống
- Chuỗi biến cố tích tụ dần thành cao trào.
- Điểm nhìn & tâm lí
- Góc nhìn thứ ba, đi sâu vào điểm nhìn, dòng ý thức của Mị.
- Mị
III · Điểm khác biệt · Nghệ thuật
Vợ nhặt nghệ thuật
thời gian ngắn · xóm ngụ cư chật hẹp
- Kết cấu & không gian
- Kết cấu dồn nén, thời gian ngắn trong xóm ngụ cư chật hẹp.
- Ngôn ngữ
- Đậm chất khẩu ngữ, mộc mạc của nông thôn đồng bằng Bắc Bộ.
III · Điểm khác biệt · Nghệ thuật
Vợ chồng A Phủ nghệ thuật
thời gian dài · núi rừng rộng lớn
- Kết cấu & không gian
- Kết cấu thời gian dài giữa núi rừng rộng lớn.
- Ngôn ngữ
- Giàu chất thơ, nhịp điệu miên man phong vị Tây Bắc.
IV · Lý giải · Tương đồng
Vợ nhặt Kim Lân
Kim Lân
nhà văn của nông thôn
- Ngòi bút hướng vềngười nông dân nghèo
- Hiện thực khắc nghiệtnạn đói năm 1945
- Cảm hứng nhân đạotrân trọng tình người
IV · Lý giải · Tương đồng
Vợ chồng A Phủ Tô Hoài
Tô Hoài
người đưa miền núi vào trang văn
- Ngòi bút hướng vềngười dân miền núi Tây Bắc
- Hiện thực khắc nghiệtcường quyền, thần quyền
- Cảm hứng nhân đạotrân trọng sức sống,
khát vọng tự do
IV · Lý giải · Khác biệt
Kim Lân vốn sống
- Am hiểu
- Nông thôn
- Chú trọng
- Tình người và mái ấm gia đình.
IV · Lý giải · Khác biệt
Tô Hoài vốn sống
- Am hiểu
- Miền núi
- Nổi bật
- Phong tục và quá trình con người tự giải phóng.
V · Đánh giá · Điểm gặp gỡ
Vợ nhặt tư tưởng
đau khổ
hạnh phúc
Giữa nạn đói, con người vẫn khao khát hạnh phúc, mái ấm.
V · Đánh giá · Điểm gặp gỡ
Vợ chồng A Phủ tư tưởng
đau khổ
tự do
Từ kiếp nô lệ, con người vùng lên giành lấy tự do.
V · Đánh giá · Nét độc đáo
Vợ nhặt nét riêng
- Tình huống độc đáo
- “Nhặt vợ” giữa nạn đói
- Nổi bật
- Vẻ đẹp của tình người, tình gia đình, đặc biệt là sự cưu mang giữa những con người nghèo khổ.
V · Đánh giá · Nét độc đáo
Vợ chồng A Phủ nét riêng
- Khai thác
- Cuộc sống người dân miền núi Tây Bắc dưới áp bức của cường quyền, thần quyền
- Nổi bật
- Quá trình thức tỉnh và tự giải phóng của Mị và A Phủ.
Độc đáo
V · Đánh giá · Nét độc đáo
Vợ nhặt nét riêng
Niềm hy vọng
ngày đói
kho thóc Nhật
Phong cách
- mộc mạc
- chân thực
- gần gũi
- giàu tình cảm
V · Đánh giá · Nét độc đáo
Vợ chồng A Phủ nét riêng
Gắn số phận cá nhân với con đường đến với cách mạng.
Phong cách
- giàu chất hiện thực
- am hiểu phong tục miền núi
- miêu tả tâm lí tinh tế
Độc đáo
V · Đánh giá · Giá trị và sức sống
Cả hai tác phẩm giá trị hiện thực
Sâu sắc
năm 1945
ở Tây Bắc
Giúp người đọc hiểu về những giai đoạn đau khổ của người lao động.
V · Đánh giá · Giá trị và sức sống
Cả hai tác phẩm giá trị nhân đạo
Bền vững
hạnh phúc
khát vọng sống
Khẳng định phẩm giá, tình yêu, khát vọng sống và hạnh phúc của con người.
V · Đánh giá · Đóng góp
Kim Lân đóng góp
Kim Lân
- Cây bút xuất sắc viết về nông thôn và người nông dân.
- Đem đến cách nhìn nhân hậu, sâu sắc về con người trong hoàn cảnh nghèo đói.
V · Đánh giá · Đóng góp
Tô Hoài đóng góp
Tô Hoài
- Đóng góp nổi bật: đưa đời sống và văn hóa miền núi vào văn học.
- Thành công khi khám phá sức sống và quá trình thức tỉnh của con người.